Βιβλίο: Αναβαθμίδες και Βιοποικιλότητα - LIFE TERRACESCAPE

Βιβλίο: Αναβαθμίδες και Βιοποικιλότητα

22.07.2021
Βιβλίο: Αναβαθμίδες και Βιοποικιλότητα

Αναβαθμίδες και Βιοποικιλότητα

Αναστασίου και άλλοι συγγραφείς

Terracescape – Broken Hill Publishers LTD, 2021


Το τοπίο της Μεσογείου γενικά, και του Αιγαίου ειδικότερα, έχει διαμορφωθεί στο πέρασμα των αιώνων από την ανθρώπινη δραστηριότητα, με τις αναβαθμίδες να αποτελούν βασικό αποτύπωμα των δραστηριοτήτων αυτών. Πέραν όμως της σημασίας των αναβαθμίδων για την ιστορική, κοινωνική και οικονομική εξέλιξη των κοινοτήτων του Αιγαίου, οι κατασκευές αυτές επηρέασαν και το φυσικό περιβάλλον στις περιοχές που αναπτύχθηκαν. Παρ’ όλο που πρόκειται για ανθρωπογενείς κατασκευές, το γεγονός ότι η κατασκευή τους γίνεται με βασικά δομικά υλικά που προέρχονται από το οικείο περιβάλλον, οι αναβαθμίδες και οι ξερολιθιές αποτελούν ένα από τα λίγα ανθρωπογενή ενδιαιτήματα που δύνανται όχι μόνο να μην θεωρούνται υποβαθμισμένα σχετικά με την αξία τους για τη βιοποικιλότητα, αλλά συχνά να αποτελούν ασφαλές καταφύγιο για φυτά και ζώα. Έτσι, στο παρόν βιβλίο, επιχειρείται μία ανασκόπηση και σύνθεση της υφιστάμενης γνώσης πάνω στο πολύπλευρο αντικείμενο των ξερολιθιών και των αναβαθμίδων, με έμφαση στο ρόλο τους για την διατήρηση της βιοποικιλότητας στο περιβάλλον του Αιγαίου. 

Το ξηρό και άνυδρο μεσογειακό καλοκαίρι μπορεί να είναι ιδιαίτερα απαιτητικό για τα φυτά και τα ζώα, πολλά από τα οποία μετέρχονται εντυπωσιακές προσαρμογές για να διαθερίσουν με επιτυχία και να επιβιώσουν. Ειδικά στα νησιά του Αιγαίου όπου κυριαρχεί η χαμηλή φρυγανική και μακκία βλάστηση, οι συνθήκες μπορούν να γίνουν πολύ πιεστικές για τα ζώα. Κι όμως, ένα ανθρώπινο έργο, οι αναβαθμίδες, έρχεται απροσδόκητα να ανακουφίσει τη δοκιμαζόμενη χλωρίδα και πανίδα. Οι πέτρες μέσα στην ξερολιθική κατασκευή της αναβαθμίδας βοηθούν να διατηρηθούν υψηλότερες τιμές υγρασίας και χαμηλότερες τιμές θερμοκρασίας την ίδια ώρα που γύρω τους ο ήλιος πυρώνει τα πάντα. Ιδίως στις βάσεις των αναβαθμίδων και κοντά σε αυτές δημιουργείται ένα ευνοϊκό μικροκλίμα όπου καταφεύγουν μία σειρά από ζώα. 

Έντομα, σαλιγκάρια, αράχνες,  σαύρες, φίδια, πουλιά και μικροθηλαστικά βρίσκουν καταφύγιο στις αναβαθμίδες. Είτε ως παροδικοί επισκέπτες, είτε ως μόνιμοι κάτοικοι επωφελούνται από όσα τους προσφέρουν οι ξερολιθικές κατασκευές και διατηρούν πληθυσμούς που σε πολλές περιπτώσεις είναι εξαιρετικά πυκνοί. Οι αναβαθμίδες είναι λοιπόν σημαντικές θέσεις προστασίας της βιοποικιλότητας. Χάρη στην εκτεταμένη τους κατανομή ειδικά στα νησιά, αποτελούν ένα δίκτυο μέσω του οποίου οι οργανισμοί μπορούν να μετακινούνται και οι πληθυσμοί άγριας ζωής να επικοινωνούν μεταξύ τους. Η διατήρηση των αναβαθμίδων του Αιγαίου είναι σημαντική τόσο από πολιτισμική όσο και από περιβαλλοντική σκοπιά.