Το 4ο Συνέδριο της ITLA, στα Κανάρια Νησιά, 13-22 Μαρτίου 2019, είναι γεγονός! - LIFE TERRACESCAPE

Το 4ο Συνέδριο της ITLA, στα Κανάρια Νησιά, 13-22 Μαρτίου 2019, είναι γεγονός!

03.05.2019

Re-enchanting terraces, ξαναδίνοντας γοητεία στις πεζούλες

Re-encantar Bancales, Ξανα-γητεμένοι από τις πεζούλες

 

Με έμβλημα τους δύο παραπάνω ελκυστικούς τίτλους, που αν και φαινομενικά παρόμοιοι, αποδίδουν δύο απολύτως διαφορετικές όψεις του θέματος, ο ένας –στα αγγλικά– δίνοντας έμφαση στο αντικείμενο, τις γοητευτικές πεζούλες, ο άλλος –στα ισπανικά–  δίνοντας έμφαση στο συναίσθημά του υποκειμένου, του αποδέκτη παρατηρητή για τις πεζούλες, πραγματοποιήθηκε στην Μακαρονησία, μεταξύ 13 και 22 Μαρτίου 2019, το 4ο Παγκόσμιο Συνέδριο της ITLA (http://terracedlandscapes2019.es/es/). Ο πολυ-νοηματικός εμβληματικός τίτλος, τον οποίο στα Ελληνικά μπόρεσα μόνον να παραφράσω και όχι να μεταφράσω, ήταν μονάχα η εισαγωγική πύλη, σε ένα Συνέδριο που τα είχε όλα: επιστημονική τεκμηρίωση, έρευνα στο πεδίο και μάλιστα από ειδήμονες εραστές του είδους, ηθική αναγνώριση, μέσα στην αίθουσα του συνεδρίου, των ανθρώπων του μόχθου και συστηματική επαφή μαζί τους στο χωράφι, συλλογή γνώσεων και εμπειριών από τα δύο Αρχιπελάγη της Μακαρονησίας, των Καναρίων και των Αζορών, με σκοπό την ανατροφοδότηση της γνώσης μέσα από κοινά θεματικά workshops με σκοπό την εφαρμογή, και τη αναζωογονητική διατήρηση. Καινοτομικά και αυτά, όπως θα δείξω παρακάτω. Ας τα πάρω, όμως, από την αρχή!

Πρόκειται για το τέταρτο συνέδριο της ITLA (International Terraced Landscapes Alliance) μετά εκείνα της Κίνας (Mengzi, 2010), του Περού (Cusco, 2014), και της Ιταλίας (Βενετία – Πάδοβα, 2016). Η ιδιορρυθμία των συνεδρίων αυτών αφορά στο πολυεπίπεδο της στόχευσης και των δράσεων, προσφέροντας βιωματικές εμπειρίες και δίνοντας δυνατότητες συμμετοχής στην παραγωγή γνώσης, στην δημιουργία και αποτίμηση τοπίου, στην εξωτερίκευση της εμπειρίας με λόγο και τέχνη. Κάτι που κοινώνησα για πρώτη φορά και θέλω με τη σειρά μου να το επικοινωνήσω στη γλώσσα μου, στη χώρα μου. Επίσης, ιδιορρυθμία του συνεδρίου είναι ο χρόνος υλοποίησής του, που σε όλες τις περιπτώσεις, αρχίζει ακριβώς την επομένη του πέρατος του προηγούμενου συνεδρίου. Διαρκεί δηλαδή, περί τα 2-3 έτη, με εσωτερικές διεργασίες και παραγωγή υλικού κατά τα πρώτα έτη, με ακολουθούσες δράσεις και γεγονότα (events) κατά το τελευταίο, και κορυφαίο γεγονός το Τελικό Συνέδριο. Έτσι, κατά το τελευταίο έτος του 4ου Συνεδρίου έλαβαν χώρα τα εξής: 1. Ένα Συνεχές Workshop με θέμα την συμμετοχική δράση για δημιουργία «Πρακτικού Εγχειριδίου για το Τοπίο» (Φεβρουάριος – Οκτώβριος 2018, στο νησί La Gomera των Καναρίων), 2. Ένα Διεθνές Σεμινάριο με θέμα «Ευ ζην: τοπίο αναβαθμίδων» (Απρίλιος – Μάιος 2018, Tenerife), 3. Ένα Ακαδημαϊκό Workshop με θέμα την έρευνα για την συμμετοχική δράση με σκοπό την δημιουργία εγχειριδίου για το τοπίο  (Ιούνιος 2018, Gran Canaria) και 4. Ένα Διεθνές Σεμινάριο με θέμα «Ζώντας σε τοπίο αναβαθμίδων» (Νοέμβριος 2018, Gran Canaria). Και ως επιστέγασμα όλων τούτων, για τα οποία έχει εκδοθεί τεκμηριωτικό υλικό,  το ίδιο το Συνέδριο, τον Μάρτιο 2019.

Το Συνέδριο του Μαρτίου διακρίθηκε σε τρία μέρη, τα οποία έλαβαν χώρα σε τρία διακριτά μέρη-νησιά, πάντα των Καναρίων:  

  1. Το πρώτο μέρος, θεματικά επιστημονικό, με κλασσικές επιστημονικές εισηγήσεις από όλο τον κόσμο, με πολυπληθέστερες, όπως αναμενόταν, εισηγήσεις από τα Κανάρια Νησιά, πραγματοποιήθηκε στο νησί Gran Canaria, 13–15 Μαρτίου. Πέρα από τις σημαντικές παρουσιάσεις, εντυπωσιακός ήταν ο ενθουσιασμός των ανθρώπων που ήλθαν από πολλά μέρη της γης, κάποιοι μάλιστα εργαζόμενοι με πάθος σε χώρες μακριά από την γενέθλια γη, όπως ο Mourik Bueno de Mesquita, Ολλανδός στο Περού, που μάλιστα υπήρξε και διοργανωτής του 2ου Συνεδρίου της ITLA στην ίδια χώρα  –δυστυχές γεγονός: μετά από μερικές ημέρες μάθαμε ότι μας άφησε για πάντα˙ αλλά και οι άνθρωποι των Καναρίων, όπως η Lidia Esther Romero Martín, με περισσό ενθουσιασμό για το θέμα και στοργικό θαυμασμό για τους χωρικούς των αναβαθμίδων, κάποιους από τους οποίους προσκάλεσε στο βήμα του Συνεδρίου τιμώντας τους με περηφάνεια. Στο θετικό της διοργάνωσης, η υπέροχη σειρά των αφισών που με συστηματικό και παρόμοιο τρόπο παρουσίαζε τις αντιπροσωπευτικές αναβαθμίδες πολλών τόπων του κόσμου, κυρίως της Μεσογείου.
  2. Το δεύτερο μέρος ήταν ερευνητικό και αφορούσε στην εξερεύνηση των νησιών του Αρχιπελάγους των Καναρίων και εκείνου των Αζορών. Ομάδες ερευνητών επισκέφθηκαν για τρεις συναπτές ημέρες (16–18 Μαρτίου) καθεμιά ένα ή τμήματα των νησιών Madeira, El Hiero, Fuerteventura, La Palma, Gran Canaria, Lanzarote, La Gomera, Tenerife. Οι ομάδες περπάτησαν το νησί, ήλθαν σε επαφή με τους ντόπιους, την χρήση γης, τα θέματα που αφορούν και απασχολούν τους χωρικούς και καλλιεργητές, το φυσικό και δομημένο περιβάλλον, το τοπίο, την βιοποικιλότητα. Το υλικό συζητήθηκε, κατανοήθηκε, δομήθηκε σε παρουσιάσιμη μορφή για την τρίτη φάση του Συνεδρίου.
  3. Το τρίτο μέρος του Συνεδρίου, που έλαβε χώρα στο Νησί La Gomera, 19 έως 22 Μαρτίου, υπήρξε αποκαλυπτικό για την μεθοδολογία του και άκρως ενδιαφέρον από πλείστες απόψεις, ως το πλέον δημιουργικό και μάλιστα ad hoc. Αφορούσε στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων κάθε ομάδας, με τα όποια εργαλεία επέλεγε καθεμιά. Η επήρεια και ενθουσιασμός από το τοπίο και τους ανθρώπους του, η καινούργια γνώση, ο υποφώσκων ανταγωνισμός ανάμεσα στις ομάδες, φανέρωσε εκπληκτικά αποτελέσματα, ζωγραφικούς πίνακες, τραγούδια, ποιήματα... Και το πιο σημαντικό: κατά τη διάρκεια των παρουσιάσεων, και όλου του τελευταίου αυτού μέρους του Συνεδρίου, η δημιουργική ομάδα BISAGRA (ομάδα που χρησιμοποιεί την γραφιστική ως καινοτόμο εκπαιδευτικό εργαλείο, αποτελούμενη από τέσσερις υπέροχους σπουδαστές του Πανεπιστημίου της La Laguna της Τενερίφης), επί τετραήμερο παρούσα σε όλες τις συνεδρίες, δεν σταμάτησε να αποδίδει επί χάρτου, σε υπέροχα graffiti, σχήματα, και συνοπτικά μηνύματα, ό,τι έβλεπαν τα μάτια μας και άκουγαν τα αυτιά μας: σειρά από παραστατικά home messages που συνόψιζαν λεκτικά και σχηματικά, καθεμιά από τις παρουσιάσεις, προσωπικές ή ομαδικές. Θαυμαστό αποτέλεσμα, μέσα από την πιο παραγωγική ήρεμη συνεργασία κάτω από το βουητό των συνέδρων! Ερευνητικά αποτελέσματα ζωντανεμένα με έξυπνη φαντασία, έργα τέχνης που θα μείνουν, περιλήψεις έργων που θα εμπνεύσουν!

Και το σημαντικότερο: Το Συνέδριο ήρθε να θέσει με αποφασιστικότητα θεμελιώδεις θεματικές γραμμές, με άλλα λόγια καθοριστικές αρχές και εργαλεία ως στρατηγικούς στόχους για το αμέσως διάστημα. Γι’ αυτό και, κατά την τελευταία ημέρα του Συνεδρίου, η παραπάνω ζύμωση τελείωσε –με την πανάρχαια έννοια του όρου («τέλος»), δηλ. της τελειοποίησης- μετά από ανάλυση των  συλλεγέντων στοιχείων, στην συνθετική περιγραφή των θεματικών αυτών γραμμών, και συγκεκριμένα των:

  • Κατοικείν (Habitar, Living): Ποια η αξία και η κερδισμένη ευεξία από την κατοίκηση σε αναβαθμίδες;
  • Γνωρίζειν (Saper, Winsdom): Δράση, υποδομές και έργα προκειμένου να ανακτηθεί η γνώση που αφορά στις αναβαθμίδες
  • Εργάζεσθαι (Laborar, Working): Εργασία για τη δόμηση και διατήρηση του αναβαθμιδωμένου τοπίου
  • Εκπαιδεύειν (Aprender, Learning): Δημιουργία καινοτόμων εκπαιδευτικών εργαλείων για μεταφορά της αποκτηθείσας γνώσης σε νεότερους και ενδιαφερόμενους.

Οι θεματικές αυτές γραμμές αναλύθηκαν επί δίωρο και παρουσιάστηκαν από ομάδες που δημιουργήθηκαν ad hoc κατά την τελευταία ημέρα του Συνεδρίου. Και φυσικά σκιαγραφήθηκαν παραστατικά από την ομάδα BISAGRA, για να περάσουν, ως διαρκή μηνύματα, λεκτικά και οπτικά, σε συνέδρους και πέρα από αυτούς: σε πολιτικούς, τοπικές αυτοδιοικήσεις, διαχειριστές του τοπίου και της φύσης, σε επαγγελματίες τυπικής εκπαίδευσης.

Το Συνέδριο έκλεισε με την δημιουργία της «Διακήρυξης της La Gomera».

 

Πάντα νοιώθω υπέρμαχη της Ελλάδας, αλλά εκεί βρέθηκα χωρίς οπλοστάσιο. Η Ελλάδα με τις τόσες και υπέροχες αναβαθμίδες και ένα Αρχιπέλαγος θαυμαστά λαξευμένο, ήταν ιδιαίτερα φτωχά αντιπροσωπευμένη. Αυτό ήταν το κυριότερο απογοητευτικό συναίσθημα από το 4ο Συνέδριο της ITLA, για το οποίο θέλω ακόμη μια φορά να ευχαριστήσω όσους το έκαναν δυνατό για εμένα: τους εμπνευστές, τους διοργανωτές, το έργο LIFE TERRACESCAPE. Κι ας επέστρεψα με ποδοκνημικό διάστρεμμα λόγω ατυχήματος που παρακώλυσε προγράμματα και πλέριες ευχαριστήσεις … Μια ακόμη φορά ευχαριστίες στους διοργανωτές, στα Κανάρια, ιδιαίτερα στον Καθηγητή Juan Manuel Palerm Salazar, που μου κάλυψαν την επίσκεψη στο Νοσοκομείο της La Palma!

 

Θεοδώρα Πετανίδου